Ieper

27 juli 2021

We beginnen de dag door onze buurman in Alkmaar telefonisch een fijne verjaardag toe te wensen door ‘Lang zal hij leven’ voor hem te zingen. Dat wordt zeer gewaardeerd, buurman S. is 84 geworden. Hij is de spil van de buurt, weet alles en zorgt ook voor veel dingen. We zijn, hoewel we nog maar net in deze straat wonen, al behoorlijk ingeburgerd mede door hem en zijn vrouw. Vandaar het telefoontje en het zingen, want S. is wel in voor wat gekkigheid.

De wateroverlast van gisteravond is aardig weggezakt, de plassen voor onze camper lijken grotendeels weg. Gelukkig maar want het was echt een waterballet. Nu maar hopen dat het niet opnieuw gaat hozen want dan hebben we zo weer een Rode Zee voor ons, waarvoor wij geen staf hebben om die voor ons te splijten.

We gaan op de fiets naar Ieper. Zo’n kleine 20 kilometer fietsen, ongeveer een uur. Door het Vlaamse landschap, over Vlaamse wegen. Dat betekent vals plat en helaas langs de hoofdwegen met langsrazend verkeer. We doen het er maar mee, we hebben nu half wind tegen dus straks moet het als we terug gaan iets lichter zijn. Je wordt hier als fietser toch wel een beetje aan je lot overgelaten. Nergens richtingwijzers voor fietsers, wel fietsroutepunten maar nergens een knooppunten kaart gezien, terwijl de Belgen dit systeem geloof ik uit hebben gevonden. Dan moet Google uitkomst bieden, dat gaat deze keer gelukkig wel goed in tegenstelling tot ons avontuur in Duitsland vorig jaar. Maar misschien zijn hier minder bospaden;-).

In Ieper willen we eerst het ”In Flanders Fields ‘ museum bezoeken. Ja weer een museum over WO I. Dit museum heeft een erg goede reputatie, het belicht de geschiedenis van meerdere kanten en je krijgt een personage toegewezen dat de oorlog heeft meegemaakt. Plus nog iemand anders, meestal van de andere kant zodat je dus persoonlijke verhalen krijgt aan beide kanten van de strijd.

Het is een indrukwekkend museum, naast de grote lijnen ook de verhalen over de verschillende slagen om Ieper en de IJzer. Van de musea die ik tot nu toe heb bezocht spreekt deze me het meest aan. Geen verheerlijking van het soldatenbestaan, de glorierijke doden. Hier wordt aan de hand van persoonlijke verhalen de gruwelijke geschiedenis ingekleurd.

Hoe interessant ook, na zoveel oorlogsverhalen en -sites hebben we het na anderhalf, twee uur wel gehad en willen we naar buiten. Tijd voor een late lunch op het terras van de grote markt. Allebei een biertje, allebei een salade met garnalenkroketten. Terwijl we zitten te eten betrekt de lucht en ineens begint het te hozen. En niet een beetje, met bakken komt het uit de lucht en zeker tien/twintig minuten lang. We zitten onder een parasol redelijk droog maar als op een gegeven moment de wind erbij komt moet lief verkassen om niet nat te worden. We rekken de lunch met nog een kopje koffie in de hoop dat de bui iets overtrekt. Na betalen moeten we er toch aan geloven. Het regent wel minder hard, maar niet zodanig dat we nog zin hebben om de stad veder te verkennen. Op weg naar de camping komen we langs een wegopbreking in de binnenstad waar we op de heenweg het riool in keken. Nu kolkt het regenwater in grote stromen door de pijpen. Hele rivieren worden afgevoerd. We zien hoeveel regenwater er in een versteende stad bij een hoosbui afgevoerd moet worden. Behoorlijk indrukwekkend.

De terugtocht blijkt de wind gedeeltelijk gedraaid, het zal niet… en al dat vals plat is omgedraaid… Het valt ons niet mee al dat zuigende asfalt. We stoempen en ploeteren door het Vlaamse land. Op de camping aangekomen blijkt dat ook hier de regen in bakken naar beneden is gekomen. De campingbaas heeft nieuwe gasten met campers op de oprit gezet, hij durft ze niet op de graspercelen te zetten. Ons ‘terras ‘ is weer een modderpoel geworden. Appingedam revisited. We zetten onze tafel en stoelen op het pad, daar is het droog en kunnen we de laatste zonnestralen meepakken. Een Vlaamse overbuurman vraagt spitsvondig of we een wegrestaurant zijn begonnen…

Verdun

17 juli 2021

We zijn laat opgestaan, vandaag gaan we naar Verdun. Een belangrijke plaats in de geschiedenis van WO I. Er is een museum in de citadel. Bij aankomst blijkt het gesloten tot nader orde omdat ze overstroming hebben gehad. Dat is dan niet van nu, Maas staat hoog door de vele regenval maar klotst hier niet over de kades. We kunnen er dus niet in en moeten ‘vertier’ elders zoeken.

Op zoek naar ander tijdverdrijf in Verdun blijkt nog niet mee te vallen. Het is een troosteloze binnenstad, ook bij de kathedraal is er niks te beleven. ‘Gedepriveerd’ zegt lief. Grauw en weinig inspirerend. De kathedraal is aardig. Een grauwe crypte die gerestaureerd is. Bijzonder element is een Madonna met kind zonder hoofd. Zoiets zag ik niet eerder. In de crypte zijn de kapittelen gedeeltelijk versierd met taferelen uit WO I. Dat is echt mooi gedaan en geeft de crypte een eigen karakter.

Het monument voor gevallenen in de stad is een megalomaan beeld. Een trotse strijder die overwinnaar is. Maar ten koste van wat?

We lunchen aan de Maas. Eerste twee restaurants die we proberen hebben geen plaats. Bijzonder hoor, er was geen kip te bekennen in de binnenstad en dan aan de Maas de terrassen vol. Gelukkig vinden we toch nog een plekje. Hier heeft de stad nog enige levendigheid.

Na de lunch rijden we naar het herdenkingsmuseum buiten Verdun. Hier worden de herinnering aan de slag om Verdun en de loopgravenoorlog die volgde levend gehouden. De verhaallijn toont gruwelijke beelden. Ze tonen een film van een aanval in de loopgraven. Ik krijg er kippenvel van, de beelden zijn misselijkmakend reëel. Na ca 1,5 uur ben ik boos, opstandig en verdrietig. Ik wil hier weg. De verhaallijn is met persoonlijke inkleuring en feiten, objectief gezien kan ik dat waarderen. Toch wordt ook hier de ‘verheerlijking ‘ van het heldendom of martelaarschap voor het vaderland vorm gegeven. Ik heb daar moeite mee.

We rijden daarna nog naar het Memoriam van Douamont. Begraafplaats van duizenden Franse soldaten. Het monument zelf is een gigantische ‘erectie’ waarop Pax staat. Hier wordt wat mij betreft de plank totaal mis geslagen. Het gebouw straalt geen enkel gevoel van vrede of verzoening uit ook al hebben Mitterand en Kohl hier in 1996 elkaars hand vastgehouden in wederzijdse vriendschap. Het gebouw straalt voor mij grootsheidswaanzin, megalomanie en kille afstandelijkheid uit, geen compassie met de gevallenen die daar liggen of voor hun nabestaanden.

Op de camping hebben we daarna een rustige avond.

Laon en water trappen in Krombeke

26 juli 2021

Vandaag verkassen we van Frankrijk naar Vlaanderen. We bedanken de campingvrouwe voor de genoten gastvrijheid en rijden richting Laon. We stoppen eerst bij de Duitse begraafplaats bij het fort Malmaison. Het betreft een oorlogsbegraafplaats van de Tweede Wereldoorlog. Ook toen is hier weer heftig gevochten en hier liggen meer dan 11.000 soldaten begraven. Rijen vol zwarte kruizen met aan beide zijden een naam van een gevallene. Bijna alle mannen zijn in of net na de Eerste Wereldoorlog geboren. Weer een nieuwe generatie wiens bloed op het altaar van de oorlogsgod is geofferd. Een bizarre gedachte dat de overlevenden van de waanzin van WO I hun zonen zo’n twintig jaar later naar het front stuurden, al dan niet vrijwillig en wellicht gelovend in de glorie van het vaderland die te behalen was op het slagveld. Dan is het ergens toch onvoorstelbaar dat wij nu al meer dan 75 jaar vrede kennen. Tenslotte is er in Frankrijk en Duitsland zeker sprake van een aantal generaties achter elkaar die in of na oorlogssituaties zijn opgegroeid. In Nederland kennen we vooral WO II, waarna we alleen maar vrede in ons land kennen. Een ongekende weelde die wij ons niet altijd realiseren.

Na Malmaison rijden we naar Laon. Dit is een prachtig oude middeleeuwse stad. Een fantastische kathedraal waarop een hele dierentuin aan beesten staat als gargouille of versiering. Had ik al gezegd dat ik een zwak voor gargouilles heb? Hier zitten weer heel fraaie op. Ik hou er ook van als in de kerk er ‘grapjes’ zitten van koppen van mensen, gewone mensen of karikaturen. Een heiligenbeeld of engel kan ik ook best waarderen, maar die zijn meestal nogal braaf of stichtelijk uitgevallen. Daar heb ik dan wat minder mee. Er is al veel aan de kathedraal gerestaureerd en dat gaat nog steeds door. Dat houdt nooit op. Na het bezoek aan de kathedraal lunchen we bij Le Parvis, zelfde naam als het restaurant in Reims. Zou het een keten zijn die zich specialiseren in restaurants in de schaduw van kathedralen? Ik krijg er haast een vermoeden van.

We lopen daarna door de binnenstad die vrolijk versierd is met ballonnen en slingers richting de abdij aan de andere kant van het oude centrum. Stadswerk is bezig een aantal ballonnen te vervangen met een hoogwerker. Dan heb je ’s avonds als je thuis komt wel een goed verhaal als je vrouw vraagt hoe je dag was en wat je gedaan hebt: “ballonnen opgehangen”. Dat zullen niet veel mensen kunnen zeggen en de vraag is of iemand het gaat geloven 😉. Ik hoop maar dat de man in kwestie er wel een vrolijk gevoel aan over gehouden heeft.

De abdijkerk is helaas gesloten. Hij ziet er uit alsof er stevig onderhoud nodig is, behoorlijk wat beelden zijn onthoofd en onthand. Jammer dat we niet naar binnen kunnen. Ook de kerkgemeenschap hier is aan onderhoud toe, je kunt volgens het papier bij de deur op woensdag van 17 tot 17.30 de mis bijwonen…. voor de rest ben je aan je lot overgelaten als gelovige. We lopen via een andere straat terug en met een regenbui op ons hoofd belanden we terug bij onze auto.

Op naar België. We hebben ons inreisformulier eergisteren keurig ingevuld dus we kunnen en mogen. Onderweg rijden we door de nodige regenbuien, sommige zijn heel heftig. Bij Lille worden we door TomTom dwars door de binnenlanden gevoerd. Heel smalle weggetjes van niks naar nergens, geen idee waar we zijn. Gelukkig komen we weer in de bewoonde wereld uit en ineens rijden we in Watou… in België dus. Zonder dat we het in de gaten hebben gehad zijn we de grens over gegaan.

De camping Stal Bardehof is een SVR camping bij de boer. Dus helaas zitten er wel veel vliegen. De beheerder weet niet zo goed waar hij ons neer moet zetten. Het is nat op het terrein en overal staan grote plassen. Er zijn wel rijstroken voor auto’s en campers maar het grasveldje ervoor is erg nat. Als we dan ook nog een extra dikke hoewel korte bui krijgen is er echt sprake van een waterballet. Droge voeten houden als je buiten de camper staat is een kunst, er staan grote plassen met water op ‘ons’ terrein en op de weg. Hopelijk wordt het weer morgen beter.

Rondwandeling Bourg-et-Comin

Met dank aan RouteYou https://www.routeyou.com/fr-fr/route/view/334714/itineraire-a-pied/le-pont-canal lopen we vanuit ‘ons’ dorp Bourg-et-Comin door de heuvels en terug via het kanaal van de Aisne naar de Oise. Lekker vanaf de camping even met het fietsje naar de kerk en vandaar begint onze wandeling.

Het is drukkend weer met af en toe regen, precies zoals de weersvoorspelling aangeeft. Zodra de ochtendregen voorbij is gaan we op pad. We lopen het dorp uit, omhoog. De tocht voert ons over prachtige bospaden afgewisseld met boerenpaden tussen de akkers en weilanden door. Het is soms wat lastig de route precies te bepalen omdat op de routeweergave in mijn gpx-app op de telefoon niet altijd de zijpaden of hoofdpaden te onderscheiden zijn. We lopen dus af en toe mis en moeten dan op onze schreden terugkeren. Niet erg, we komen er snel genoeg achter en het is gelukkig geen tocht van 20 kilometer 😉

In Moussy-Verneuil worden we door een oudere heer aangesproken (Hij blijkt 2 jaar jonger dan J. maar die heeft dan ook een jonge vrouw meldt hij als excuus, waarna J. een boks en een elleboog van hem krijgt). De man wil weten waar we vandaan komen en welke wandeling we maken. Na onze uitleg krijgen we een heel exposé over WO I. Dit dorp is volledig plat gebombardeerd, er zijn mensen in kelders omgekomen door gasaanvallen, huizen ingestort door de bombardementen en mensen gestorven doordat ze onder het puin bedolven werden. Hij laat ons de resten van twee oude huizen zien, overwoekerd door de natuur die de tijd aan haar zijde heeft. Het dorp was vroeger veel groter en al zijn er veel huizen nieuw gebouwd, de teloorgang van het dorp heeft na WO I helaas doorgezet. Mensen zijn weggetrokken voor het oorlogsgeweld en niet meer teruggekomen. Het is treurig om te horen. De man vertelt dat hij probeert om de paden rondom het dorp begaanbaar te houden en stapje voor stapje een aantal ruïnes meer zichtbaar te maken zodat voorbijgangers en dorpsgenoten kunnen zien wat het dorp ooit was. Wij vrezen dat het onbegonnen werk is, de klimop woekert hier welig over de stenen die ooit huizen waren. Als het hem lukt om de paden, waaronder die van een GR vrij te houden is hij al goed bezig.

We vervolgen onze wandeling richting het kanaal. Op gezette afstanden zijn sluizen aangelegd om het hoogteverschil op te vangen. Daar staan sluiswachtershuizen. Ze zijn allemaal verlaten. Gezien het feit dat een aantal van de huizen kunststoffen kozijnen en rolluiken hebben kan het niet al een eeuw geleden zijn geweest dat de bewoners zijn vertrokken. Het is jammer, het zijn mooie plekjes en de huizen zijn best aardig qua opbouw. We komen geen enkele boot tegen op het kanaal en de sluizen lijken van afstand bediend te kunnen worden. Er was duidelijk geen emplooi meer voor de sluiswachters. Die zijn vast elders aan een baan geholpen, de Franse overheid is wat dat betreft denk ik beducht genoeg voor de vakbonden om elders werk voor deze mensen te vinden. Wat resteert is een min of meer recht kanaal met af en toe een visser langs de waterkant, een steltloper die voor ons uitvliegt en een visdiefje die op zoek is naar een lekker hapje. Een oase van rust en een mooie plek om te wandelen of te fietsen.

Dan zijn we bijna bij het begin van onze wandeling als we de kerktoren van Bourg-et-Comin in het zicht krijgen. Aan het eind treffen we nog een bijzonder aquaduct. Water over water want het kanaal wordt over de rivier gevoerd in een grote waterbak. Zoiets zagen wij nog niet eerder.

Kaysersberg en Villers sur Meuse

16 juli 2021

Gisteren al afgerekend dus we kunnen als we klaar zijn vertrekken. Eerst ontbijt met yoghurt naar ook verse croissants van bakker die elke ochtend op camping komt.

Vannacht trok een dikke onweersbui en een hoosbui over. We schieten allebei ineens wakker omdat de camper beweegt. Daarna geen beweging, wat was het? Lief gaat toch het bed maar uit voor een check.. blijkt onze luifel naar beneden gekomen te zijn. We zijn allebei vergeten het zeil iets af te laten lopen ingeval van een bui. Het water van de hoosbui heeft zich verzameld en uiteindelijk hielden doek en haringen het niet. Gelukkig is het doek niet gescheurd. Lief waagt zich naar buiten om eea te herstellen. Wat een held! Om half een s nachts terwijl t onweert om alle touwen die weggesprongen zijn terug te vinden en de boel weer op te zetten, deze keer hoosbui proof.

We verkassen vandaag en doen dat met een tussenstop in Kaysersberg. Dat is een zeer toeristisch plaatsje met heel veel vakwerk huizen. We parkeren op De camperplaats, prijzig maar het lijkt erop dat we nergens anders mogen staan. Lief vraagt zich ineens af waar hij de sleutels van de fietsendrager heeft gelaten. Hij denkt dat ze nog wel eens op de camping in Orbey in het gras zouden kunnen liggen. Gelukkig blijkt het sleuteltje onder in het vak in de zijdeur te liggen. Scheelt ons een terugtocht en een zoektocht in het gras.

We lopen naar het kasteel boven het stadje. Boven heb je een mooi uitzicht. We besluiten in Kaysersberg te lunchen alvorens naar Villers-sur-meuse door te reizen. Om het verblijf in de Vogezen/Elzas in stijl af te sluiten lunchen we met flammkuchen met munsterkaas.

De beek in Kaysersberg stroomt hard, de regen van de afgelopen dagen heeft het waterpeil doen stijgen. Niet zo hard als de berichten uit België, Duitsland en Zuid- Nederland. Maar alles dat hier valt stroomt uiteindelijk naar een grote rivier waar zich het verzamelt. We vinden het allebei een streek om nog eens terug te komen.

Onderweg hebben we zware regenval. De berichten uit Nederland, België en Duitsland reppen van overstromingen. Wij zitten bij één van de brongebieden zoals híer boven al gemeld. We bemerken het dus wel maar we hebben hier niet der optelsom voor de kiezen zoals verderop in het stroomgebied.

We komen rond half zes aan op de camping L’Esperance in Villers sur Meuse onder Verdun. Eenn slaperig Noord Frans dorpje. Camping a la ferme, kamperen bij de boer aan de Maas.

Colmar

15 juli 2021

Gisteravond hebben we de was in de camper opgehangen en ons kacheltje aan gedaan. Vandaag is het droog maar blijft het zo? We gaan de hele dag weg naar Colmar, om de was dan buiten te laten hangen… dat risico vinden wij te groot gelet op de weersvoorspellingen. Toch alles maar plat op het bed gelegd in de hoop dat het dan onderweg nog wat droogt. We zijn laat op pad, pas om kwart over elf rijden we weg.

In Colmar rijden we met onze bus een parkeergarage in. Ik vind dat altijd een avontuur. 2.10 m hoogte is toegestaan staat bij de ingang. Onze Bus is 1.92 hoog excl dak, dus zo’n 2.00 meter in totaal. Dat zou moeten passen maar ze hangen ook bordjes in de paden waar je onder door moet. De parkeervakken zijn vaak ook smal voor onze bus maar t lukt gelukkig.

Te voet gaan we Colmar ontdekken. Het is meerdere keren in de eeuwen Duits of Frans geweest. Dat zie je aan namen, in de oude binnenstad hangen straatnaambordjes met dubbele namen. Frans en in kleine letters hoe het vroeger in het Duits heette. Verder zijn er andere voorbeelden zoals het restaurantje waar we lunchen. Het heet Winstube Le Flory, hoe Duits – Frans wil je het hebben? Sommige gerechten lijken me ook meer Duits dan Frans, varkenspoot associeer ik niet gelijk met de Franse keuken.

Colmar kent veel vakwerkhuizen, sommige zelfs uit de veertiende eeuw. Zeer fraai, het geeft de stad een gezellige uitstraling. Jammer dat veel stukken van de binnenstad niet autovrij zijn. In de kathedraal moet een beroemd schilderstuk ‘Madonna met de rozen’ hangen. Van binnen is de kerk vrij donker en het schilderij blijkt in de dominicaner abdij te hangen die alleen op zaterdag en zondag open is. Helaas moeten we dat aan ons voorbij laten gaan. Wel zien we ooievaars op het dak van een kerk midden in de stad. Bijzonder, hoewel we het later nog een keer tegenkomen.

Op weg naar de auto zíen we een bordje met Petit Venice erop. Daar hebben we iets over gelezen dus dat pikken we nog even mee. Langs de markthal en daarachter een zeer pittoresk deel van de stad. Langs de Lauch ligt deze wijk met vakwerkhuizen allemaal kleurig geschilderd, bloembakken complementeren het beeld van een ansichtkaart. Het geheel is fraai en sfeervol en samen met de oude binnenstad zijn het twee toeristische troeven van de stad.

Met auto terug naar de camping. Het wordt de eerste avond waarop we buiten kunnen eten. Het blijkt de hele dag droog gebleven, hadden we was toch maar buiten gehangen. Nu doen we het alsnog en voor de avonddauw optrekt is de was toch nagenoeg droog. Ik hoor een paar vogels en zie ze zitten op een elektriciteitskabel. Het blijkt een paartje grauwe klauwiers te zijn met jong. Wat een mooie vogeltjes! Bij het aanbreken van de schemer krijgen we een invasie van juni/ juli kevers om ons hoofd. Tijd om naar bed te gaan.

Een lucht zwanger van regen en onweer

24 juli 2021

We hebben bij de receptie van de camping een boekje gehaald met fietstochten in de omgeving. Dat begrip moet je ruim interpreteren, de keuze is van Vervins tot Chateau-Thierry, wat zo’n 140 Km uit elkaar ligt. Omgeving is dan wel een breed begrip. Wij kiezen voor een tocht van 40 km beginnend in Fère-en-Tardenois langs drie chateaus.

In Fère zetten we onze auto neer net buiten het dorp bij de supermarkt. Kunnen we gelijk nog wat kleine boodschappen doen. Terwijl ik de boodschappen doe laadt lief de fietsen af. Het rommelt intussen flink in de lucht, er hangt een lavendelblauwe wolkenpartij boven ons die niet veel goeds voorspelt.

We rijden het dorp in, niet helemaal zeker welke kant we op moeten. In het centrum staat een fraaie oude marktoverkapping die de plaatselijke jeugd als hangplek heeft ontdekt . Je staat er in ieder geval droog. Wij fietsen door maar blijken toch niet de goede kant op te gaan. Dan terug door het dorp terwijl het inmiddels stevig rommelt boven ons hoofd en er ook dikke druppels regen vallen. We besluiten onder het afdak van de kerk te schuilen tot de ergste regen voorbij is.

Dan pakken we de route op richting Saponay. Het onweer drijft af en toe terug of er is een nieuwe bui onderweg. In ieder geval knettert het af en toe flink boven ons en ook de bliksem speelt in het spektakel boven ons soms mee. Het is al met al broeierig en onduidelijk weer. Je denkt dat de bui voorbij is en dan ineens komt er een gordijn van regen op je af. Je denkt dat het onweer wegtrekt en ineens knettert het toch weer in de lucht. Ik hou daar niet van en zeker niet in het open landschap waarin wij fietsen. We zijn inmiddels allebei behoorlijk nat geregend dus ik vraag lief of we niet om zullen keren. ‘Nat zijn we toch al ‘ zegt hij en na enige twijfel van mijn kant fietsen we toch door.

Het wordt een fraaie tocht langs heel mooie kleine plaatsjes. Bijna allemaal met fijne kleine kerkjes die allemaal oud zijn, een paar uit de twaalfde en dertiende eeuw. Een vervallen chateau en carree-hoeves die duidelijk gebouwd zijn om goed te kunnen verdedigen. Er zijn in de voorbij gegane eeuwen hier de nodige legers door heen getrokken dus begrijpen doe je het wel.

Ik vind ons wel stoer op onze stadsfietsen met 7 versnellingen zonder trapondersteuning in dit glooiende landschap. Er zitten af en toe pittige heuvels bij. We moeten af en toe echt even ploeteren om de heuvels te bedwingen. En dan zeggen we tegen elkaar dat we het toch mooi gered hebben maar dat een elektrische fiets ook heel prettig zou zijn 😉

We fietsen langs het monument voor de slag om de Marne gemaakt door Paul Landowski. Hij maakte ook het Christusbeeld in Rio de Janeiro. Dit is een ingetogen beeldengroep, Les Fantômes gecombineerd met een beeld van een Marianne die Frankrijk verbeeldt. Les Fantômes is een groep soldaten met gesloten ogen boven op de heuvel. Ze verbeelden allemaal een ander type soldaat en geen van hen straalt overwinning uit. Ze zijn dood, fantomen geworden. Onderaan de heuvel staat Frankrijk met een schild waarop de drie waarden van Frankrijk zijn verbeeld. Geen glorieuze Marianne, meer het beeld van een moeder die haar zonen heeft zien vechten voor hun land en wiens bloed de aarde heeft doordenkt. Een soort ingetogen trots bekend vermengd met droefenis. Zeer indrukwekkend!

We fietsen terug naar Fère, maken de tocht niet helemaal af. Het is al vijf uur geweest en dan wordt het allemaal wel erg laat voordat we op de camping zijn.

Reims… en champagne

23 juli 2021

Reims staat voor vandaag op de agenda. Het is een oude stad, de kroningsstad van de Franse vorsten toen Frankrijk nog een koninkrijk was. Helaas lag de stad ook midden in de oorlogszone in WO I waardoor de stad zwaar heeft geleden. Daar zijn ze zelfs voor onderscheiden met het Legioen van eer, het Frans Oorlogskruis. Reims is natuurlijk heel erg bekend, wereldberoemd om zijn kathedraal en het rozetraam. Daarnaast staan ze samen met Epernay bekend om de champagne die in deze streek wordt geproduceerd.

We parkeren net buiten het centrum vlakbij de triomfboog van Mars. daar mag je vijf uur gratis staan met een parkeerschijf. Daar komen we een heel eind mee, als t nodig is komen we dan nog wel een keer terug om de schijf bij te draaien.

De kathedraal wordt gerenoveerd. Ik vermoed dat ze altijd wel bezig zijn met kleinere of grotere reparaties. Nu wordt een stuk van de voorgevel schoongemaakt en hersteld. Het maakt echt een wereld van verschil het grauwe zwart aangeslagen gesteente of het zachtgele van de oorspronkelijke steen dat tevoorschijn komt onder de aanslag. Ze herstellen ook de beelden en de gargouilles. Er is blijkbaar voor gekozen om een paar grote gargouilles te vervangen door koperen beelden die over de stenen basis heen worden gemonteerd. Daar zitten prachtige monsters van Jeroen Bosch achtige allure bij.

Binnen in de kathedraal vallen vooral de glas in lood ramen op, waaronder die van Marc Chagall. Ze geven kleur aan de verder redelijk sobere kerk. Ik vind de ramen die in grijsblauwe en lichtgele tinten zijn opgebouwd, als in elkaar grijpende vlammen erg fraai in hun eenvoud. Of dit de ‘champagne’ ramen zijn weet ik niet. Ze roepen met hun vormen en kleurstelling bij mij heel erg de associatie op met loopgraven, modder, grauwheid maar ook heel basaal het kleurenpalet van de landstreek Champagne: de aarde, de kalkbodem en de lucht en het water van de rivieren waaronder de Marne die er doorheen snijden.

Na de kathedraal lopen we naar het Office du tourisme. Dat is gesloten natuurlijk want het is lunchtijd. Dan doen wij dat ook maar. We lunchen bij Le Pastis tegenover de kathedraal. En omdat we in Reims zijn nemen we daar een glaasje champagne bij. Allemaal kleine lekkere hapjes en een glaasje bubbels. Het is genieten.

Na de lunch lopen we naar het Office du tourisme om te kijken of we een rondleiding bij een champagnehuis kunnen boeken. Dat blijkt allemaal online te moeten, zij regelen niets. We kiezen Mumm uit, die ligt dicht bij de parkeerplaats.

Eerst willen we nog de tweede kathedraal van Reims bekijken bij het klooster van Saint-Remi. Het klooster ligt buiten het centrum maar wel op loopafstand…. als je de goede kant op loopt natuurlijk ;-). Lief is aan het bellen met de zus van een goede vriend van hem die in het ziekenhuis ligt. Ik kijk niet goed op de kaart en dan staan we ineens aan de rand van het centrum en zie ik dat we helemaal verkeerd gelopen zijn. We kijken hoever het nu nog lopen is naar het klooster en of dat te combineren is met ons geplande bezoek aan Mumm. Dat ligt namelijk aan weer een andere kant van Reims. Zo blijven we lekker bezig 😉 We besluiten dat het moet kunnen en lopen door saaie woon- en werkwijken van Reims. Buiten het centrum is er niet veel aan vinden wij. Als we dan bij Saint-Remi zijn aanbeland lijkt het erop dat de kathedraal gesloten is. Toch maar even voor de zekerheid naar boven lopen over de trappen en rondom het gebouw lopen. Gelukkig blijkt er aan de zijkant toch een deur open te zijn zodat onze tocht niet voor niets is geweest. Een prachtige kathedraal weer, ze grossieren er in in Frankrijk lijkt het wel.

Dan lopen we weer terug richting de auto, parkeerschijf omzetten en snel door naar Mumm. Het kan allemaal net, we zijn vijf minuten voor aanvang van de rondleiding bij de poort. Dan blijkt natuurlijk dat de rondleiding niet daar begint maar ergens verder op het terrein. We zijn op tijd en kunnen onze online ticket nog net inwisselen voor een voucher om straks een glas champagne te mogen proeven. De rondleiding duurt bijna anderhalf uur en ons wordt de historie van het champagnehuis verteld, over het bereidingsprocedé van de drank met de bubbeltjes. Ondertussen lopen we door de kelders en dalen we uiteindelijk zelfs tot 12 meter onder de grond in de grotten waar de voorraad van Mumm opgeslagen staat. Het is een interessant verhaal, leuk om te horen. De bekroning zit natuurlijk in het glaasje Mumm dat we aan het eind mogen proeven. Ze zijn niet al te zuinig met schenken, dat vinden wij sympathiek. Er schuift een Nederlands echtpaar bij ons aan tafel. We hebben t over champagne en dat het fijn is om altijd een fles bubbels koud te hebben liggen voor als je iets te vieren hebt. Zij vertellen dat ze vrienden hebben die elke dag champagne drinken. Dat lijkt mij persoonlijk wel wat veel van het goede en een hele fles elke dag leegdrinken met z’n tweeën… Je kan een fles champagne éénmaal open niet bewaren want na een tijdje zijn de bubbels eruit. Daar denken we dan wel weer een oplossing voor te hebben gevonden, je kan de fles als de bubbels er uit zijn altijd onder de sodastream zetten! We vinden de oplossing briljant…. liggen vervolgens dubbel…. de bubbels zijn ons naar het hoofd gestegen.

Vieil Armand/Hartmannswillerkopf

14 juli 2021

Vandaag bezoeken we deze beladen plek vol onzinnige oorlogsheroïek. Franse en Duitse loopgraven naast elkaar. Het gebied is nu ook Natura 2000. Er is een grote begraafplaats van gevallen Franse soldaten. Eén grafsteen valt op, hij is van een soldaat van de Marokkaanse divisie. Geen kruis maar een grafzerk in de vorm van een Moors raam. Al sinds 1936 is deze plek er één van verzoening met de Duitsers. 30.000 doden vielen aan beide kanten. Je kunt je er niets bij voorstellen. De bevolking van een middelgrote stad in Nederland weggevaagd. Strategisch was de heuvel niet eens van wezenlijk belang en moeilijk te verdedigen. Het werd een principe en ere- kwestie om de heuvel te bezetten ten koste van zoveel doden. Volgens de verhalen leverde het ook verbitterde soldaten op die over en weer geen respect meer op konden brengen voor de soldaten die ’s nachts op patrouille gingen om gewonden in het niemandsland op te halen. Het was gebruikelijk over en weer dan niet te schieten maar hier vuurde men er blijkbaar uit bitterheid over de situatie gericht op de hospiks die hun gewonde kameraden kwamen redden.

Ons bezoek aan Colmar hebben we met een dag uitgesteld. Onze koelkast lijkt het niet te doen en het is hoog tijd voor wasbeurt. Bij de koelkast blijkt stekker eruit te zijn geschoten hoewel hij gisteravond heel veel kuren had met af en aan aan te schieten. Nu lijkt ’t toch oké. Gelukkig maar. Zonder koelkast kamperen zijn we niet meer gewend. Koud biertje, wijntje en natuurlijk de etenswaren 😉 Nadat we de was hebben gedaan begint het te regenen…hmmm dat is minder. We hangen de was provisorisch binnen op en stoken de kachel tot we naar bed gaan. ‘T blijft toch improviseren als je kampeert.

Le Linge

13 juli 2021

Deze vakantie willen we gedeeltelijk wijden aan herdenkingsplekken van WO I. Niet teveel want vrolijk word je er niet van. Die ervaring hebben we gehad tijdens onze vakantie in Duitsland van een aantal jaren geleden. Genoeg om de geschiedenis beter te kennen en de idiotie van oorlog te doorleven, voldoende om niet totaal depressief te worden van al dat leed.

We staan langzaam op. Het heeft de hele nacht geregend en ook de ochtend is erg nat. We hebben geen zin om er vroeg op uit te gaan. We checken de website van Museum Le Linge, ze sluiten om 12 uur en gaan om 14 uur weer open. Franse tijden…kom er eens om in Nederland, een lunchpauze! Door onze trage start gaan we voor een middag bezoek en brengen we de rest van de ochtend lezend door.

Le Linge is een heuvel/ bergtop waar hard om gevochten is in WO I van juli tot augustus 1915. Veel van de loopgraven zijn nog intact en er is een museum over de strijd. Nadat de stellingen waren betrokken en na verschillende pogingen over en weer om deze en omliggende heuvels te bezetten of heroveren, afhankelijk van welke kant je het bekijkt bleef deze linie gedurende de rest van de oorlog nagenoeg gelijk.

Het is bizar om te zien, de film over dit offensief in het museum laat de zinloosheid van de aanvallen van de Fransen en de Duitsers zien. Duizenden doden door de achterhaalde oorlogstactieken en -materieel ten opzichte van de Duitse modernere wapens. De Franse bevelhebbers geloofden heilig in de wet van de grote getallen. Als je maar met genoeg mannen aanviel zou je altijd in staat moeten zijn een bres te slaan in de verdediging van de vijand. De Duitsers hadden een heilig geloof in hun Pruisische oorlogstactieken en – machinerieën, daar vielen overigens minstens zoveel doden. Om stil en koud van te worden.

De wandeltocht door de loopgraven voert je door een labyrint van groen bemoste gangen…. Alsof iemand een doolhof heeft uitgezet voor volwassenen. Het is nu bijna lieflijk, groen omzoomd, bemoste stenen met bloeiende bloemen. De witte of zwarte kruizen met opgegraven gevallenen uit afgelopen decennia als stille getuigen van de horror die zich hier heeft afgespeeld zetten je weer met beide benen op de grond. Dit is geen speelparadijs, dit is een dodenakker waar velen het leven lieten ter meerdere eer en glorie van hun generaals, die als de aanval mislukte werden weggepromoveerd en terzijde geschoven.

We stellen onze tocht naar Kaysersberg uit. We doen wat boodschappen en koken. Relaxen en beetje lezen. Net als we in bed liggen klinken er drie harde knallen die echoën in t dal. Sodeknetter, wat is hier aan de hand? Een halve minuut later weer knallen en dan herkennen we het geratel van vuurwerk. Siervuurwerk spat uiteen aan de sterrenhemel. Knallen weerklinken in de vallei. Alsof er opnieuw oorlog wordt gevoerd … zonder het gefluit van over suizende bommen. Een feest voorafgaand aan 14 juli, nationale feestdag in Frankrijk. Wij hebben bij het geknal heel andere associaties!